Jak wynika z danych BIG InfoMonitor i BIK z września 2026 r., zatory płatnicze w Polsce osiągnęły już sumaryczną wartość 47 mld zł, co stanowi wzrost o 1,7 mld zł (4 proc.) w stosunku rocznym.

Łączna liczba zadłużonych firm z przeterminowanymi zobowiązaniami sięga już 313,5 tys., a średnio na jeden podmiot przypada 150 tys. zł długu. Problem zatorów płatniczych w największym stopniu dotyka branżę transportową, budowlaną, przemysłową i handlową, których zaległe zadłużenie wynosi 27,1 mld zł.

Sprawdź, czym są zatory płatnicze i jakie mogą być ich negatywne skutki. Poznaj także sposoby na to, aby skutecznie im zapobiegać w swojej firmie.

Zatory płatnicze – co to jest?

Zatory płatnicze występują wtedy, gdy przedsiębiorcy nie otrzymują w ustalonym terminie należności od swoich kontrahentów za dostarczone towary lub wykonane usługi. W efekcie dochodzi do efektu domina w gospodarce, gdy kolejni wierzyciele (firmy oczekujące na zapłatę) sami tracą płynność finansową i nie są w stanie pokryć własnych zobowiązań.

Z czego wynikają zatory płatnicze?

Zatory płatnicze nie zawsze wynikają ze złej woli kontrahenta, który celowo zwleka z płatnością. Często dłużnik nie może terminowo opłacić faktury z powodu narastających trudności finansowych swojej firmy.

Problem z płynnością finansową zwykle nasila się w okresach niepewności rynkowej, gdy słabnie konsumpcja czy rosną koszty prowadzenia działalności gospodarczej.

Możliwymi przyczynami zatorów płatniczych są również:

  • błędy księgowo-administracyjne, które powodują opóźnienia,
  • zbyt długie terminy płatności (np. 120 dni czy 180 dni),
  • brak rezerwy finansowej w firmie wierzyciela,
  • zbytnie uzależnienie od jednego kontrahenta,
  • świadome wykorzystywanie przewagi negocjacyjnej przez dużego przedsiębiorcę względem mniejszej firmy,
  • spory dotyczące jakości towaru lub usługi.

Jakie są skutki zatorów płatniczych?

Zatory płatnicze zakłócają płynność finansową przedsiębiorstwa. Osłabiają jego konkurencyjność i wiarygodność w relacjach biznesowych, a w skrajnych przypadkach mogą nawet prowadzić do upadłości. Często zmuszają też do restrukturyzacji, w tym redukcji zatrudnienia.

Firmy, które nie otrzymują płatności w terminie określonym w umowie, zazwyczaj muszą wstrzymywać inwestycje, co hamuje ich rozwój, a w efekcie przyczynia się do stagnacji w całej branży. Dotyczy go w największym stopniu sektora małych i średnich przedsiębiorstw.

Jak polskie prawo chroni firmy przed zatorami płatniczymi?

W 2013 r. weszła w życie Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych na podstawie dyrektywy unijnej 2011/7/UE z 16 lutego 2011 r. Dokument ten wprowadził m.in. prawo do ustawowych odsetek i zwrotu kosztów odzyskiwania należności (windykacji) od dłużnika.

W 2020 r. znowelizowano te przepisy. Ustawa po zmianach wprowadziła nowe rozwiązania:

  • zobowiązała podmioty publiczne do zapłaty należności w maksymalnym terminie 30 dni od dnia doręczenia dłużnikowi faktury (z wyjątkiem podmiotów leczniczych),
  • skróciła do 60 dni termin zapłaty za fakturę, którą duża firma wystawia przedsiębiorcy z sektora MŚP,
  • dała możliwość, aby wierzyciel odstąpił od umowy lub wypowiedział ją, jeśli termin zapłaty przekracza 120 dni.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) może prowadzić postępowania przeciwko dłużnikom podejrzanym o nadmierne opóźnienia w płatnościach, a w uzasadnionych przypadkach nakładać na nich kary finansowe.

Jak zapobiegać zatorom płatniczym i odzyskać należności?

Aby uniknąć zatorów płatniczych, warto starannie weryfikować partnerów biznesowych przed podjęciem współpracy. Możesz w tym celu sprawdzić kontrahenta w publicznych bazach firm – np. CEIDG, KRS czy na białej liście podatników VAT. Cennym źródłem oceny wiarygodności finansowej przedsiębiorstw są również raporty pozyskiwane z biur informacji gospodarczych, giełdy długów, internetowe opinie czy branżowe serwisy społecznościowe. Pamiętaj, aby kontrolować sytuację kontrahenta również w trakcie współpracy.

Pomóc mogą także następujące działania zapobiegawcze:

  • unikaj zbyt długich terminów płatności na wystawianych fakturach,
  • regularnie monitoruj należności od kontrahentów,
  • domagaj się zaliczek,
  • zbuduj finansową poduszkę bezpieczeństwa na wypadek zatorów płatniczych w firmie,
  • wskaż w umowie z kontrahentem jasne zasady płatności.

Gdy klient biznesowy już spóźnia się z zapłatą i chcesz odzyskać należność, ważna jest szybka reakcja. Przypomnij swojemu dłużnikowi o zaległej fakturze, a następnie rozpocznij procedurę windykacyjną. Zacznij od miękkich metod (np. wezwań do zapłaty i negocjacji), a jeśli to nie pomoże, domagaj się należności w postępowaniu sądowym. Nie musisz zajmować się tym na własną rękę – możesz skorzystać z usług firmy windykacyjnej.

Aby zapobiegać przyszłym zatorom płatniczym, warto też korzystać z faktoringu. Jest to usługa finansowa, która pozwala sprzedać bezsporne i nieprzeterminowane wierzytelności (np. z tytułu faktur) firmie faktoringowej, czyli faktorowi.

  • Dzięki temu otrzymasz z góry określoną część należności (nawet 90%) z wystawionej faktury i nie musisz czekać na przelew od kontrahenta. Resztę dostaniesz wtedy, gdy dłużnik przeleje środki na konto faktora.
  • Środki możesz przeznaczyć na dowolny cel, np. spłatę swoich zobowiązań czy rozwój firmy.
  • Jeśli zdecydujesz się na faktoring pełny (bez regresu), firma faktoringowa przejmie na siebie odpowiedzialność za niewypłacalność dłużnika.
  • Faktoring obejmuje także dodatkowe usługi, np. monitoring należności.

Zatory płatnicze – najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Kogo dotyczy ustawa o zatorach płatniczych?

Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych dotyczy wszystkich przedsiębiorców, którzy zawierają transakcje handlowe. Chroni przede wszystkim firmy z sektora MŚP.

2. Jak skutecznie zapobiegać zatorom płatniczym?

Warto w tym celu szczegółowo weryfikować kontrahentów, monitorować płatności, unikać długich terminów płatności, dbać o precyzyjne zapisy w umowach, a także korzystać z usługi faktoringu.

3. Ile wynosi kwota zatorów płatniczych w Polsce?

We wrześniu 2026 r. zatory płatnicze w polskich przedsiębiorstwach osiągnęły łączną wartość 47 mld zł.


Źródła:

Zatory płatnicze – działania Prezesa UOKiK od początku roku, https://uokik.gov.pl/zatory-platnicze-dzialania-prezesa-uokik-od-poczatku-roku

Kto pierwszy po pieniądze? Przedsiębiorcy z rekordowymi zaległościami, https://media.big.pl/informacje-prasowe/876913/kto-pierwszy-po-pieniadze-przedsiebiorcy-z-rekordowymi-zaleglosciami