W dobie postępujących zmian klimatycznych, które oddziałują bezpośrednio na firmy, coraz większą rolę odgrywa raportowanie zrównoważonego rozwoju. Temat staje się istotny dla biznesu m.in. dlatego, że pojawiły się regulacje unijne, które nakładają na duże przedsiębiorstwa obowiązek raportowania ESG.
Istota raportowania ESG – dlaczego wprowadzono regulacje?
Regulacje zostały wprowadzone, aby zwiększyć transparentność oraz ujednolicić europejskie standardy raportowania zrównoważonego rozwoju. Raport ESG miał uwzględniać dane dotyczące wpływu na środowisko, społeczeństwo oraz ład korporacyjny.
Obowiązek ten znacznie ograniczono w ramach pakietu uproszczeń Omnibus. Mimo tego istotnego zwrotu sam fakt ujawniania danych ESG nie utracił na znaczeniu. Coraz częściej wymagają ich instytucje finansowe oraz partnerzy biznesowi. Podejście firmy do kwestii ESG może decydować o warunkach otrzymanego finansowania czy o możliwości udziału w przetargu.
Dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive)
Dyrektywa o sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD) została opublikowana w 2022 roku. Zgodnie z początkowymi założeniami około 50 tysięcy największych firm w Unii Europejskiej miało zostać objętych obowiązkowym raportowaniem ESG w latach 2025-2027. Wypracowany został wspólny standard raportowania (ESRS – European Sustainability Reporting Standards), który miał obowiązywać wszystkie raportujące podmioty. Dodatkowo raporty zrównoważonego rozwoju zgodne z ESRS podlegają obowiązkowi atestacji przez biegłego rewidenta.
Obowiązek raportowania ESG nie dla wszystkich
W kolejnych latach Parlament Europejski przyjął jednak pakiet uproszczeń, które wyłączyły z obowiązku około 85% przedsiębiorstw objętych pierwotną wersją dyrektywy oraz znacząco zmniejszyły zakres obowiązkowych ujawnień. Kluczowe kwestie, które o tym przesądziły to:
- Ograniczenie kosztów administracyjnych – wiele przedsiębiorstw wskazywało, że raportowanie zgodne z ESRS wymaga bardzo dużych nakładów pracy oraz kosztów, co było szczególnie obciążające dla mniejszych przedsiębiorstw;
- Utrzymanie konkurencyjności europejskich firm – Komisja Europejska uznała, że nadmierne obowiązki regulacyjne osłabią konkurencyjność firm z UE względem pozostałych;
- Ograniczenie efektu „spływania obowiązków” – mimo że dyrektywa nie objęła wielu MŚP, duże firmy wymagały od nich dużych ilości danych ESG, co stanowiło znaczące obciążenie dla całych łańcuchów dostaw.
Dobrowolne standardy raportowania
W związku z wyłączeniem z obowiązku raportowego większości początkowo objętych przedsiębiorstw Komisja Europejska przygotowała znacznie uproszczone, dobrowolne standardy raportowania:
- VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs) dla mikro, małych oraz średnich firm spoza obowiązkowego zakresu CSRD;
- VS (Voluntary Sustainability Reporting Standard) przeznaczony przede wszystkim dla większych przedsiębiorstw, które początkowo były objęte dyrektywą CSRD, ale po zmianach nie będą podlegać obowiązkowemu raportowaniu ESG.
Jednocześnie standard raportowania VSME wyznacza dla limit informacji, których od swoich mniejszych dostawców mogą wymagać przedsiębiorstwa objęte dyrektywą CSRD.
Ratingi ESG
Istnieje też inna możliwość dla wszystkich przedsiębiorstw – mogą poddać się ocenie i uzyskać rating ESG od niezależnego, wyspecjalizowanego w obszarze zrównoważonego rozwoju audytora. Coraz częściej rating ESG jest wymagany przez partnerów biznesowych zanim jeszcze dojdzie do sformalizowania współpracy. Najbardziej rozpoznawalne agencje przeprowadzające ocenę pod kątem ESG to m.in.:
- MSCI ESG Ratings – jeden z najbardziej wpływowych ratingów wykorzystywanych przez inwestorów, ocenia jak dobrze spółka zarządza istotnymi ryzykami i szansami ESG;
- Sustainalytics – koncentruje się na stopniu narażenia firmy na ryzyka środowiskowe, społeczne oraz związane z ładem korporacyjnym;
- Moody ESG Solutions – łączy analizę ESG z oceną ryzyka finansowego, często wykorzystywany przez instytucje finansowe do oceny emitentów i kontrahentów;
- EcoVadis – ocenia przedsiębiorstwa oraz ich łańcuchy dostaw. Bardzo popularny w relacjach biznesowych – wiele dużych firm wymaga od dostawców posiadania oceny EcoVadis. Obejmuje cztery obszary: środowisko, kwestie społeczne, etykę oraz zrównoważone zakupy.
Co istotne, uzyskanie certyfikatu bądź ratingu w procesie oceny nie zastępuje raportu zrównoważonego rozwoju. Jest do dodatkowe działanie, które pomaga zrozumieć stopień zaawansowania w ESG oraz poznać obszary z największym potencjałem do poprawy.
Raportowanie ESG – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Kogo dotyczy raportowanie ESG i co zmienił pakiet Omnibus?
Komisja Europejska w ramach pakietu Omnibus znacząco ograniczyła listę podmiotów, które muszą przedstawiać dane ESG – z wymogu wyłączono około 85% firm z pierwotnego planu. Obecnie przepisy obejmują przede wszystkim największe przedsiębiorstwa.
2. Czy warto gromadzić dane ESG, nawet jeśli firma nie ma takiego obowiązku?
Tak, zdecydowanie. Instytucje finansowe oraz partnerzy biznesowi coraz częściej uzależniają przyznanie finansowania lub podpisanie umowy od tego, jak firma podchodzi do kwestii środowiskowych i społecznych. Dla podmiotów spoza grupy obowiązkowej przygotowano dobrowolne, uproszczone standardy.
3. Jaką rolę pełnią ratingi ESG?
Rating to ocena wystawiana przez niezależną agencję. Pokazuje kontrahentom, jak przedsiębiorstwo zarządza ryzykiem środowiskowym, społecznym oraz ładem korporacyjnym. Rating może budować wiarygodność firmy np. w relacjach biznesowych, choć nie zastępuje pełnego raportu zrównoważonego rozwoju.
