Strefy czystego transportu w Polsce – co trzeba o nich wiedzieć?

Pierwsza strefa czystego transportu w Polsce powstała w Warszawie, a już 1 stycznia 2026 roku zaczęła funkcjonować kolejna – tym razem w Krakowie. W najbliższych latach SCT prawdopodobnie powstaną również w innych dużych miastach naszego kraju. Będą mogły się po nich poruszać tylko pojazdy spełniające określone normy.

Sprawdź, czym są strefy czystego transportu i jakie wprowadzają ograniczenia dla kierowców. Dowiedz się, kto i na jakich zasadach może do nich wjeżdżać, co grozi za zignorowanie zakazów oraz jakie są wyjątki od wymogów. Poznaj również obszary SCT oraz plany wdrażania ich w polskich miastach.

Co to jest strefa czystego transportu?

Strefa czystego transportu (w skrócie SCT) to wydzielony obszar miasta dostępny wyłącznie dla pojazdów, które spełniają określone kryteria środowiskowe, np. normy emisji spalin. Możliwość tworzenia stref czystego transportu została wprowadzona ustawą o elektromobilności i paliwach alternatywnych z 2018 roku, a następnie rozszerzona i doprecyzowana w kolejnych nowelizacjach.

Wjazd do strefy czystego transportu jest oznaczony odpowiednim znakiem drogowym. Za naruszenie zasad wjazdu do SCT grozi kara grzywny do 500 zł.

Jakie są cele stref czystego transportu?

Strefy czystego transportu mają zredukować emisje dwutlenku węgla, tlenków azotu i innych substancji. Samorządy wprowadzają SCT, aby ograniczyć problem zanieczyszczenia powietrza i nadmiernego hałasu w centrach miast. Wyznaczanie takich obszarów przyczynia się do spowolnienia zmian klimatu oraz poprawy jakości życia mieszkańców. Pozwala także zmniejszyć koszty opieki zdrowotnej i przyspieszyć elektryfikację pojazdów. Sprzyja również promocji innych ekologicznych form transportu – np. jazdy rowerem, hulajnogą czy środkami zbiorowej komunikacji miejskiej.

Wymogi SCT – jakie pojazdy mogą wjechać?

Do stref czystego transportu mogą wjeżdżać wszystkie auta, które spełniają odpowiednie normy emisji spalin euro wymagane przez samorząd w danym mieście. Są one ściśle powiązane z datą produkcji pojazdu. Dostęp do SCT mają więc samochody bez względu na rodzaj napędu, w tym niskoemisyjne auta z silnikiem LPG, diesla, benzynowym czy hybrydowym. Władze miast mogą jednak umożliwić odpłatny wjazd do stref czystego transportu pojazdom, które nie spełniają norm.

Samorząd ma także prawo, aby umożliwić wjazd do strefy określonym pojazdom specjalnym, które nie spełniają norm emisyjnych. Należą do nich m.in.:

• pojazdy służb mundurowych i ratowniczych,
• pojazdy służb drogowych,
• autobusy szkolne,
• samochody służące do transportu osób niepełnosprawnych,
• pojazdy specjalistyczne.

Oznaczenie samochodu

Jednym z elementów identyfikacji pojazdu uprawnionego do wjazdu jest zielona naklejka strefa czystego transportu, umieszczona w lewym dolnym rogu przedniej szyby samochodu. Naklejkę taką wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Znajdują się na niej następujące dane: 

• rok produkcji pojazdu, 
• rodzaj paliwa, 
• numer rejestracyjny samochodu,
• nazwa miasta, które wydaje nalepkę,
• oznaczenie SCT.

Jednak w praktyce kontrola coraz częściej opiera się na systemach elektronicznych i bazach Centralnej Ewidencji Pojazdów.

Strefy czystego transportu – od kiedy obowiązują w Polsce?

Obecnie w Polsce funkcjonują dwie strefy czystego transportu: w Warszawie i Krakowie. W niedalekiej przyszłości SCT mogą pojawić się w kolejnych miastach. Obowiązkowo muszą wprowadzić je miasta, gdzie przekraczane są dopuszczalne normy zanieczyszczeń powietrza, w szczególności dwutlenku azotu (NO₂).

Strefa czystego transportu w Warszawie

Warszawska strefa czystego transportu obowiązuje od 1 lipca 2024. Ograniczenia dotyczą powierzchni 37 km² – centrum miasta oraz przylegających obszarów Grochowa, Saskiej Kępy, Pragi, Ochoty i Woli. Władze wprowadzą warszawską SCT w pięciu etapach. Od 1 stycznia 2026 roku obowiązuje drugi etap ograniczeń, w związku z czym do strefy nie wjadą:

• samochody z silnikiem benzynowym (w tym LPG) starsze niż 26 lat lub niespełniające normy Euro 3,
• samochody z silnikiem Diesla starsze niż 17 lat lub niespełniające normy EURO 5.

Dopuszczalne normy emisji będą stopniowo zaostrzane aż do 2032 roku, kiedy do SCT będą mogły wjeżdżać auta z silnikiem benzynowym normy Euro 6 i samochody z silnikiem Diesla normy 6d. Niektóre osoby mogą korzystać z wyłączenia od ograniczeń, w tym:

• osoby zameldowane lub rozliczające podatek PIT w Warszawie – w ramach okresu przejściowego,
• przedsiębiorcy z siedzibą w stolicy,
• seniorzy od ukończenia 70. roku życia,
• osoby, które dysponują europejską kartą parkingową dla niepełnosprawnych.

Oprócz tego władze Warszawy dopuszczają okazjonalne wyjątki od spełniania wymagań strefy w związku z sytuacjami losowymi, np. dojazdem do szpitala – maksymalnie cztery dni w roku.

Strefa czystego transportu w Krakowie

Strefa czystego transportu w Krakowie działa od 1 stycznia 2026 roku i obejmuje ok. 60% powierzchni miasta. Po strefie mogą poruszać się następujące samochody osobowe:

• benzynowe, które spełniają co najmniej normę emisji spalin Euro 4 lub zostały wyprodukowane nie wcześniej niż w 2005 roku,
• z silnikiem Diesla, które spełniają co najmniej normę emisji Euro 6 lub zostały wyprodukowane nie wcześniej niż w 2014 roku.

Dla mieszkańców Krakowa przewidziano bezterminowe zwolnienia w przypadku pojazdów posiadanych przed 26 czerwca 2025 roku. Zwolnienia dotyczą także osób z niepełnosprawnością, pacjentów, właścicieli pojazdów zabytkowych czy pojazdów specjalnych. Osoby mieszkające poza Krakowem, których pojazdy nie spełniają wymogów, mogą wjeżdżać do strefy po uiszczeniu odpowiedniej opłaty – taka możliwość będzie istnieć tylko podczas trzyletniego okresu przejściowego, a więc do 2028 roku.

Strefa czystego transportu we Wrocławiu, Katowicach i innych dużych miastach

Władze Wrocławia pracowały nad strefą czystego transportu od 2022 roku. Jednak w związku z tym, że poziom szkodliwych substancji produkowanych przez samochody nie jest już przekraczany, prace zawieszono, co potwierdził na początku 2026 roku Urząd Miasta. Inaczej jest w przypadku Katowic i Szczecina, które według najnowszych informacji przymierzają się do wprowadzenia takiej strefy. W zależności od poziomu zanieczyszczeń potrzeba wprowadzenia SCT z pewnością będzie analizowana także w innych polskich miastach.

Strefy czystego transportu w Polsce – bariery i kontrowersje

Zapowiedziom wprowadzenia stref czystego transportu w Polsce towarzyszą głosy sprzeciwu ze strony części kierowców i przedsiębiorców. Wynikają one głównie z obaw o wysokie koszty wymiany samochodów na nowe, niskoemisyjne modele, dostosowane do wymogów strefy. Aby uniknąć jednorazowego wydawania sporej kwoty gotówki, warto rozważyć możliwość wynajęcia pojazdu – w ramach leasingu (w tym leasingu samochodu elektrycznego) lub wynajmu.